Jerzy Surdel (ur. 10 sierpnia 1935 r. w Krakowie) – reżyser telewizyjny i filmowy, scenarzysta, operator (absolwent PWSTiF w Łodzi), taternik, himalaista, podróżnik. W Tatrach wspinał się od 1951 roku, przechodząc nowe drogi letnie i zimowe.
Działalność filmową w znacznej części związał z górami. Nakręcił m.in. trylogię taternicką: Dwóch (1967), Odwrót (1968) i Akcję (1972), a także film fabularny o tematyce tatrzańskiej Okupienie. W latach 1962–1965 wykładał realizację telewizyjną i fotografię w Instytucie Filmu i Telewizji w Algierze. Jako filmowiec i alpinista brał udział w podróżach do Etiopii (1968), na Mount Everest (1971), był pierwszym Polakiem wspinającym się na najwyższy szczyt Ziemi (uzyskał wówczas polski rekord wysokości). Uczestniczył też w wyprawach na Lhotse (1974), do Wenezueli (1976), do Nowej Gwinei i wysp Pacyfiku (1979), Meksyku (1980), na Aconcaguę (1982) oraz do Arktyki (1995) i na Antarktydę (1996 i 1997). Był na biegunie północnym i południowym (dwukrotnie).
W 1974 r. podczas wyprawy na Lhotse zdołał sfilmować ślady stóp przypisywane Yeti. Sfilmowany odcinek śladów jest dość długi i jest to jedyne tego typu nagranie filmowe.
Od 1999 roku jest przewodniczącym kapituły przyznającej międzynarodowe nagrody „Explorers” podczas Explorers Festival w Łodzi. W 2004 roku jego film Odwrót zdobył Grand Prix prestiżowego Banff Mountain Film Festival. W roku 2005 jako jedyny Polak został uhonorowany nagrodą Camera Extreme. Juror międzynarodowych festiwali filmowych w Polsce, we Włoszech, Francji, w Szwajcarii, Niemczech i Bułgarii.
Filmografia
• 1965 – Nocny Lot Antoine de Saint-Exupéry, Teatr TV (reżyseria)
• 1967 – Dwóch (reżyseria, scenariusz); Nagroda UIAA na festiwalu w Trento
• 1968 – Odwrót (reżyseria, scenariusz); Złota Gencjana na festiwalu w Trento; Grand Prix na festiwalu w Banff
• 1969 – Etiopskie impresje. Addis Abeba 69 (reżyseria);
• 1969 – Etiopskie impresje. U źródeł błękitnego Nilu (reżyseria);
• 1969 – Etiopskie impresje. W górach Wysokiego Semienu (reżyseria);
• 1971 – Surrender to Everest (zdjęcia);
• 1972 – Akcja (reżyseria);
• 1974 – Ruch jednokierunkowy Armanda Salacrou, Teatr TV (reżyseria);
• 1975 – Lhotse ’74 (reżyseria, zdjęcia); nagroda Komitetu PRiTV
• 1975 – Zima 8250 (reżyseria, zdjęcia);
• 1976 – Sarisari-Świat Zaginiony. Tajemniczy płaskowyż (reżyseria, zdjęcia)
• 1976 – Sarisari-Świat Zaginiony. Zagadka Kraterów (reżyseria, zdjęcia)
• 1976 – Sarisari-Świat Zaginiony. Dzika Rzeka (reżyseria, zdjęcia)
• 1977 – Okupienie (reżyseria, scenariusz);
• 1977 – Sygnały skalnego lata (realizacja, scenariusz);
• 1978 – Każdy ratuje siebie M. Jagiełło, Teatr TV (reżyseria);
• 1979 – Sing-sing (reżyseria, zdjęcia);
• 1979 – Wzdłuż Sepiku (reżyseria, zdjęcia);
• 1979 – Kopra i katamarany (reżyseria, zdjęcia);
• 1979 – Omarakana (reżyseria, zdjęcia);
• 1980 – W górach Sierra Mazateka (reżyseria, zdjęcia);
• 1980 – Walka o jaskinię (reżyseria, zdjęcia);
• 1980 – Walko o życie (reżyseria, zdjęcia);
• 1980 – Nie od razu Meksyk zrujnowano… (reżyseria, zdjęcia);
• 1981 – A jednak słońce… (reżyseria, zdjęcia);
• 1982 – Aconcagua adios (reżyseria, zdjęcia);
• 1982–88 Praca reżysera w dziale filmów i reportaży Telewizji Szwajcarii Romańskiej w Genewie.
W okresie tym zrealizował:
o 1-godzinny film kostiumowy „LE CERVIN”.
o 3 filmy 30’ dla cyklu „VISITEUR DU SOIR”;
o 14 filmów dokumentalnych 30’, dla cyklu publicystycznego „TELL QUEL”;
o 9 krótkich 10’ filmów o sztuce dla programu „TICKET DE PREMIERE”;
• 1988 – TOP GENEVE (reżyseria, zdjęcia);
• 1994 – Dreszcze magazyn wyczynu i ryzyka w TVP, 10×30′ (scenariusz, reżyseria);
• 1995 – Videopasje magazyn fotografii i video w TVP, 8×20′ (scenariusz, reżyseria);
• 1995 – Zdobycie Bieguna Północnego (reżyseria, scenariusz);
• 1996 – Dwa bieguny w jednym roku. Arctica (reżyseria, scenariusz);
• 1996 – Dwa bieguny w jednym roku. Antarctica (reżyseria, scenariusz); Grand Prix na festiwalu filmów ekologicznych w Nowogardzie.
• 1996 – Tamtego lata w Patriot Hills
• 1997 – Trzeci biegun. Przerwana wyprawa (reżyseria, scenariusz); Grand Prix na festiwalu filmów dokumentalnych w Kielcach
• 1997 – Transantarctica 96/97 (reżyseria, scenariusz); I nagroda na festiwalu filmowym w Teplicach nad Metují
• 1997 – Wakacje pod Biegunem (reżyseria, scenariusz);
• 1998 – Videopasje magazyn fotografii i video w TVP, 12×20′ (scenariusz, reżyseria);
Źródło: wikipedia
Fot. Z arch. J. Surdela